نوع مقاله : مقاله پژوهشی کامل

نویسندگان

• مهدی حسینی ¹
• ابا آزوز ²

¹ گروه شیمی، دانشکده علوم پایه، استادیار شیمی تجزیه-دانشگاه آیت ا...بروجردی

² روه فناوری رادیولوژی، دانشکده فناوری پزشکی، دانشگاه اسلامی، نجف، عراق.

چکیده

فرایند واکنش بین استرسازی یکی از مهم‌ترین روش‌های جایگزین برای هیدروژنه‌کردن روغن‌ها به‌شمار می‌آید، زیرا با فراهم کردن امکان تغییر مطلوب ویژگی‌های عملکردی، فیزیکی و شیمیایی روغن‌ها، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این پژوهش، برای نخستین بار یک مایع یونی اسیدی به‌عنوان کاتالیستی کارآمد برای واکنش بین‌استری‌سازی تری گلیسیرید سنتز و مورد استفاده قرار گرفت. کاتالیست N-متیل‌پیرولیدینیوم بی سولفات با نام اختصاری [Mpyr][HSO4] به‌صورت ساده و موفقیت‌آمیز سنتز شد و در کاتالیز فرایند استریفیکاسیون روغن سویا به کار رفت. به‌منظور شناسایی کاتالیست، بررسی ساختار و ارزیابی پیوندهای مختلف موجود در آن، از روش‌های متداول آنالیزی شامل طیف‌سنجی مادون‌قرمز تبدیل فوریه (FTIR) و رزونانس مغناطیسی هسته‌ای (NMR) استفاده شد. فعالیت کاتالیستی [Mpyr][ HSO4] در طی فرایند استریفیکاسیون روغن سویا به‌عنوان ماده خام تری گلیسیرید و گلیسرول مورد بررسی قرار گرفت. برای ارزیابی عملکرد فرایند استریفیکاسیون، اثر چندین پارامتر مهم از جمله زمان و دمای واکنش، نسبت مولی روغن به الکل و مقدار مصرف کاتالیست بررسی شد. نتایج به‌دست‌آمده نشان داد که کاتالیست [Mpyr][ HSO4] برای واکنش بین‌استری‌سازی تری گلیسیرید بسیار مناسب بوده و بازدهی در حدود 97.5٪ را ارائه می‌دهد. برای تعیین میزان تبدیل مواد اولیه به استر، از یک روش تیتراسیون ساده و دقیق استفاده شد. علاوه بر این، به‌منظور ارزیابی قابلیت استفاده مجدد، مشخص گردید که کاتالیست تا ۷ چرخه متوالی بدون کاهش قابل توجه در کارایی قابل بازیافت و استفاده مجدد است

کلیدواژه‌ها

• کاتالیست اسیدی
• N-متیل‌پیرولیدینیوم بی سولفات
• واکنش بین استر سازی
• تری گلیسیرید

موضوعات

• کاربردهای شیمی تجزیه در مهندسی؛ - اسپکتروسکوپی مولکولی و اتمی ( FS-MS-NMR-RAMAN-IR)؛